Makamsal çalışmanın en büyük güçlüğü, perdeleri denetleyecek bir referansın olmamasıdır. Dem sesi bu boşluğu doldurur.
Dem, karar perdesinin sürekli olarak duyulmasıdır. Bir tel çalgı, bir kayıt ya da basit bir ses üreteci bu işi görür.
Dem sesiyle çalışmanın üç kazanımı vardır.
Birincisi entonasyondur. Her perde, karar perdesine göre duyulur; sapma anında fark edilir.
İkincisi seyir duygusudur. Karar sesi sürekli duyulduğunda, çalınan perdenin ona olan uzaklığı hissedilir hale gelir.
Üçüncüsü gerilim algısıdır. Bazı perdeler demle uyumlu, bazıları gergin duyulur; bu gerilim makamın ifade gücünün kaynağıdır.
Yöntem basittir: dem sesi açılır, makam dizisi yavaşça çıkılır ve inilir, her perdede durulur. Sonra tanıtıcı ezgi kalıpları aynı dem üzerinde çalınır. En son taksim denenir; dem, taksim boyunca kararın unutulmasını engeller. Bu çalışma tek başına yapılabilir ve ders arası çalışmanın en verimli biçimidir.
Derslerimizde dem sesiyle çalışma, ders arası ödev düzeninin sabit parçasıdır.